De Zuiderzeewrakken vertellen (1)

Verspreid door de omgeving van Dronten staan wrakkenpalen, stille markeringen van scheepswrakken onder de grond. Veel mensen kennen de plekken, maar niet de verhalen. In deze rubriek duiken we telkens in de geschiedenis achter zo’n paal.

OL84
Soort: Vrachtschip
Periode: 1800-1827
Ontdekt: in 1959
Ligging: Aan de Colijnweg tussen Dronten en Ketelhaven.

In oktober 1959 onderzochten scheepsarcheologen G.D. van der Heide en H. van Veen een scheepswrak op kavel L84 in Oostelijk Flevoland. Hoewel zij het wrak aanvankelijk niet bijzonder genoeg vonden voor uitgebreid onderzoek, werd het toch opgegraven. Daarbij kwamen opvallende vondsten aan het licht, waaronder leren voorwerpen, aardewerk, schaatsen en vooral vier zilveren oorijzers. Aan deze sieraden dankt het schip zijn bijnaam: het ‘Oorijzerwrak’.

Drie oorijzers droegen de namen A. de Jong, H. de Jong en Y. de Jong. Ook andere voorwerpen, zoals tinnen lepels en speelgoed, waren voorzien van initialen en het jaartal 1826, waarschijnlijk door kinderen ingekrast. Archeologen concludeerden daarom dat het schip vermoedelijk in het tweede kwart van de negentiende eeuw is vergaan. Over het schip zelf is weinig bekend, behalve dat het ongeveer 16,5 meter lang was. Een gevonden kanonsloop diende waarschijnlijk als contragewicht voor een strijkbare mast.

Een belangrijke aanwijzing was een versleten inscriptie in een koperen tabaksdoos: ‘Joh. Cornelis de Jong 1817’. Dit leidde in 2020 tot nieuw onderzoek naar de opvarenden. Samen met onderzoekers van de Historische Vereniging Noordoost Friesland werd een mogelijke eigenaar gevonden: schipper Johannes Cornelis de Jong uit Sneek. De initialen op de oorijzers kwamen overeen met namen van zijn dochters.

Uit archiefonderzoek bleek dat het gezin een scheepsramp waarschijnlijk had overleefd. Een huurcontract uit 1827 voor een kleiner schip, De Welvaart, doet vermoeden dat zij eerder een groter schip verloren. Ondanks uitgebreid onderzoek is nooit een directe vermelding van de ramp teruggevonden.

Door: Silke van Lohuizen • Bron: Joran Smale (MaSS-database) • Foto’s: Nationaal Scheepsarcheologisch Depot, Museum Batavialand
Vrijwilligers van AWN Flevoland dragen bij aan het in kaart brengen van archeologische vondsten. Word ook lid.

Meer hierover is ook online terug te vinden op: awnflevoland.nl.

Spot jij iets dat niet klopt of heb je een aanvulling? Meld het via de links hieronder.