Artist impression nieuw radarstation Herwijnen
Artist impression nieuw radarstation Herwijnen Ministerie van Defensie

Defensie moet opschieten, anders lopen windparken Blauw en Groen honderden miljoenen mis

Algemeen

DRONTEN - De windplannen Blauw en Groen kunnen pas bouwen als de militaire radar in Nieuw-Milligen (bij Apeldoorn) is verplaatst. Het is onzeker of dat op korte termijn lukt. Als vertraging van het radarplan inderdaad leidt tot oponthoud voor de windparken, dan lopen de windkoepels in het uiterste geval honderden miljoenen euro’s aan subsidie mis.

De nieuw te bouwen windmolens in de gemeente Dronten krijgen een tiphoogte van ver boven de 200 meter. Dat gaat niet samen met de militaire radar bij Apeldoorn, want hoogbouw verstoort de werking van deze radar. Mede daarom wil staatssecretaris Barbara Visser de radar verhuizen naar Herwijnen in de Betuwe.

Landsbelang

De regering vindt die radar van landsbelang. „Essentieel voor de bewaking van het Nederlands luchtruim”, aldus Visser. Ook de windparken zijn echter van landsbelang: „Voor het behalen van de doelstelling uit het Energieakkoord.”

Beide projecten vallen daarom onder de ‘rijkscoördinatieregeling’. Dit betekent dat het Rijk de regie in handen heeft en dat het landsbelang voorrang krijgt boven bijvoorbeeld het belang van omwonenden. In deze kwestie zit echter het landsbelang van het ene project het landsbelang van het andere project in de weg.

Bezwaren uit de buurt

Het is voor de staatssecretaris reden om haast te maken met de verplaatsing van de radar naar Herwijnen. Dat het er nog steeds niet van gekomen is, heeft vooral te maken met de bezwaren uit de omgeving. De hele gemeenteraad van West Betuwe heeft de hakken in het zand gezet en het dorpje zelf heeft een zeer vasthoudende actiegroep.

Tegenstanders in de Betuwe stellen dat het dorp de nadelige gevolgen van straling al meer dan genoeg heeft ervaren. Door radars van het KNMI, de luchtverkeersleiding en het scheepvaartverkeer op de Waal zou de spierziekte ALS in het dorp maar liefst 36 keer vaker voorkomen dan gemiddeld in Nederland.

Dodelijke ziekte

Die omwonenden hebben inmiddels een gewillig oor gevonden in Den Haag. Vlak voor het zomerreces heeft de Tweede Kamer een motie van Joël Voordewind (ChristenUnie) aangenomen. Hij gaf de staatssecretaris de opdracht om te onderzoeken wat het verband is tussen straling en de dodelijke ziekte ALS. De regering moet wachten met de bouw van de radar tot dat onderzoek klaar is.

De Kamer heeft de staatssecretaris bovendien opgedragen op zoek te gaan naar alternatieve locaties. Defensie noemt de gemeenten Molenlanden en Vijfheerenlanden als enige uitwijkmogelijkheden, maar de staatssecretaris ziet dat helemaal niet zitten. De grond van deze twee locaties is namelijk geen eigendom van het Rijk en daardoor duren de procedures daar sowieso anderhalf jaar langer dan voor Herwijnen.

Afwijzend

Wel heeft de Barbara Visser volgens het AD inmiddels een visje uitgegooid bij de beide gemeenten. Zij hebben afwijzend gereageerd. Mocht de Tweede Kamer de plannen voor Herwijnen definitief afkeuren, dan staat de staatssecretaris dus ook in Molenlanden of Vijfheerenlanden veel tegenwerking te wachten.

Het eerstvolgende ijkmoment is donderdag 10 september. Dan is er een briefing van de vaste Kamercommissie voor Defensie over de radarinstallatie Herwijnen. De actievoerders uit het dorp voeren daar het woord, evenals een aantal deskundigen op het gebied van straling. De staatssecretaris heeft zich voorgenomen om haar bevindingen over ALS in Herwijnen vóór 10 september naar de Tweede Kamer te sturen.

Op hete kolen

Die haast van Visser is verklaarbaar, want zij weet dat de windplannen Blauw en Groen op hete kolen zitten. Beide windparken krijgen vele miljoenen aan subsidie. Bij Windplan Blauw gaat dat bijvoorbeeld om meer dan 800 miljoen euro. Ze krijgen dat geld alleen, als de parken zijn gerealiseerd binnen vier jaar na de subsidie-toezegging. De staatssecretaris schreef in februari al aan de Tweede Kamer dat ze probeert te voorkomen dat de windmolenparken hun subsidies mislopen: „Daar wil ik alles aan doen.”

De initiatiefnemers van Windplan Blauw schreven twee maanden geleden nog optimistisch in een persbericht: „De bouw start in 2021 en oplevering is naar verwachting begin 2023.” Ondertussen zitten zij echter samen met hun collega’s van Windkoepel Groen in de wachtkamer. Na 10 september weten zij wellicht meer.

Windplangroen

Windplanblauw

Bronnen

Riena Tienkamp, Arjen Gerritsen, Piet Boer en Peter van Bergen (v.l.n.r.).
Route langs vijftien kunst- en cultuurobjecten: "Bekijk het in de Oostrand" 3 uur geleden
Swift'64 speelt voor de nacompetitie thuis tegen Enter Vooruit.
Wat is er dinsdag te doen? Swift'64, sociale veiligheid, computerspelen 3 uur geleden
Wethouder Peter van Bergen (Leefbaar Dronten).
B&W vragen meer tijd voor beantwoorden lastige vragen over arbeidsmigranten de regt 4 uur geleden