Kale takken in de polder: essentaksterfte goed zichtbaar in Flevolands voorjaar

FLEVOLAND - Terwijl de meeste bomen in de Flevolandse polder volop uitlopen, houden sommige essen kale takken. De ziekte essentaksterfte is volop actief, en het voorjaar is het beste moment om de aantasting te herkennen.

Wie nu door de polder rijdt, ziet het contrast: de ene erfsingel staat frisgroen, de andere valt op door uitblijvend blad of afgestorven scheuten. Dat is geen toeval. Essentaksterfte, een schimmelziekte die zich verspreidt via windgedragen sporen, tast essen aan van jong tot oud. Jonge aanplant kan snel afsterven; oudere bomen verzwakken vaak geleidelijk.

Zestig jaar essen in de polder

Zestig jaar geleden plantte Flevoland massaal essen aan. De boom groeide snel, kon goed tegen wind en vocht, en gaf het jonge polderlandschap snel een volwassen uitstraling. Lange rijen essen langs erven en wegen werden een herkenbaar onderdeel van het Flevolandse landschap.

“Die aanplant was heel logisch in die tijd”, zegt Zijlstra van Landschapsbeheer Flevoland. “De es groeide snel, kon tegen wind en vocht, en gaf snel een volwassen beeld aan het jonge landschap.”

Nu verandert dat beeld op veel plekken. Op diverse locaties zijn ernstig aangetaste essen - vaak de hoogste en oudste - al verwijderd, omdat ze een veiligheidsrisico vormen.

“Je ziet nu echt dat het geen kleine aantasting meer is”, zegt Zijlstra. “Het verandert het beeld van hele erfsingels.”

Gratis advies voor erfbewoners

Landschapsbeheer Flevoland biedt ondersteuning aan erfbewoners en veehouders via twee bestaande programma’s.

Bewoners van (oude) boerenerven kunnen een gratis, persoonlijk erfbezoek aanvragen. Tijdens dat bezoek bekijkt een adviseur de staat van de erfsingel en de mogelijkheden om die te versterken en toekomstbestendig te maken.

Voor veehouders is er in samenwerking met de VVB een aparte regeling, gericht op herstel en vernieuwing van erfsingels op agrarische bedrijven, inclusief ondersteuning bij nieuwe aanplant.

Meer variatie als oplossing

Binnen beide programma’s staat een gevarieerde opbouw van de erfsingel centraal. Door meer verschillende boomsoorten te planten, wordt de kans op grootschalige uitval kleiner.

“Het landschap verandert”, zegt Zijlstra, “maar met de juiste keuzes kunnen erfsingels hun waarde en kwaliteit behouden.”

Er is budget beschikbaar voor advies en nieuwe aanplant. Die aanplant kan in het najaar worden uitgevoerd. Het voorjaar, nu de verschillen in groei goed zichtbaar zijn, is volgens Landschapsbeheer Flevoland het ideale moment om de staat van een erfsingel te beoordelen en plannen te maken.

Erfbewoners en veehouders kunnen Landschapsbeheer Flevoland bereiken via zijlstra@landschapsbeheer.net.